Shiga
  Create an account
Gidan Ku
Yi Fita
 
 
 
Hause

- Gaban Shafin
- Samiya Goma
- Batutuwa
- Takardun Labari
- Cagiya Hausa
- Muhawara Hausa
- Ƙungiyar Hausa
- Yakan Yi Bitar
- Saƙonninku Na Sirri
- Bincike
- Mujallan
- Ma\'ajiyar Takardu
- Ciki
- Shafin Yanar Gizo
- Saukewa
- Tambayoyi Masu Yawa
- Shawarce Mu
- Ajiye Bayanai


Babban Labari Yau

Babu Wani Babban Ma Labari A Nan Ka A Yanzu, Domin Ba Su Yi Rajista Ko Da Ya Zama Dan Maabuci Ba Tukuna. Shiga Yanzu!.

Mahadin Kafada Kissoshin


Al'Adun Musulmi Da Darajoji
[ Al'Adun Musulmi Da Darajoji ]

·Falalar Darare Goma na Zul-Hajji
·Dabbobin Layya da kwanakin 10 na farkon Zul-Hajji
·Azumi da abubuwan da yake koyarwa (4)
·Hukuncin daga hannu sama a yi addu'a bayan an gama sallar farilla
·Duk wanda ya gode wa ni'imar Allah zai samu kari (4)
·Duk wanda ya gode wa ni'imar Allah zai samu kari (3)
·Duk wanda ya gode wa ni'imar Allah zai samu kari (2)
·Buhari Da Muslim: Babi Na Hudu 140 - 142 & 148
·Buhari da Muslim: Babi na Talatin da Biyu 114 - 124

Wa Ya Ke A Dandali

Wannan Lokaci, Akwai A Wani Hali Da Kanka 2 Bako, Ko Baki, Da 3 Dan (Yan), Wadanda Suka Hada da 'Yan awqaf. Ga Da Sauran Kasashe Membobin (Yan), A Kan Wani Hali Da Danna Here

Ba Kuka Je Maabuci. Ka Iya Diwani Kyauta Da Matsarka Da Nan

Cagiya




Luggogi

Tsina Sarke Harshe:


Babobi Kafa Hanya


Iya Yin

Lakani

Muku Magana

Ba Ni Da Lissafin Duk Da Haka? Ka iya Halitce A. Kamar Yadda Suka Yi Rajista Maabuci Akwai Wakansu A Cikinku Amfania Fagen Siyasa Kamar Taken Manajar Lafiyata, Da Tungume Kafa Lafiyata Gidan Da Sunanka.

Da Makalolin

Monday, September 09
· Kwadaitarwa kan yin azumi a cikin watan Sha'aban
· Mu rika nuna juriya da hakuri kan jarrabawar da ke samunmu
· Hukuncin daga hannu sama a yi addu'a bayan an gama sallar farilla (2)
· Hukuncin daga hannu sama a yi addu'a bayan an gama sallar farilla
· Manuniya Kan Sinadaran Da Ke Tausasa kekasar Zuciya (3)
· Darussa daga Hadisin Matafiya Uku
· Duk wanda ya gode wa ni'imar Allah zai samu kari (4)
· Duk wanda ya gode wa ni'imar Allah zai samu kari (3)
· Duk wanda ya gode wa ni'imar Allah zai samu kari (2)
· Kyauta da kyauta yi don Allah ba ta rage dukiyar Musulmi (3)
· Kyauta da kyauta yi don Allah ba ta rage dukiyar musulmi (2)
· Kyauta da kyauta-yi don Allah ba ta rage dukiyar Musulmi
· Manuniya kan ladubban yin addu'a (3)
· Manuniya kan ladubban yin addu'a (2)
Sunday, September 08
· Manuniya kan ladubban yin addu'a
· Matsayi da muhimmancin addu'a ga Musulmi
· Ma'ana da illolin zina da luwadi da madigo da kuma hukuncinsu (5)
· Ma'ana da illolin zina da luwadi da madigo da kuma hukuncinsu (4)
· Ma'ana da illolin zina da luwadi da madigo da kuma hukuncinsu (3)
· Tasirin Darare Goma na Zul-Hajji da bayanin Layya da Sallar Idi
· Manuniya kan azumin nafila bayan na Ramadan (7)
· Idan za ku fadi magana ku yi adalci
· Sharhin wakar Bakan-Gizo ta Malam Maharazu
· Na rubuta littafin Almajirai Ko Attajirai? ne don ceto yara daga kangin bara da
· Binciken tarihin Hausa: Labaran da bishiyoyin kuka ke sanar mana
· Malam Usman Dan Is'haka: Tauraron ilimi kuma fitila daga cikin fitulun Sakk
· Adabin Gargajiya
· Asalin Hausa (3)
· Farfesa Umar B. Ahmed ya samu lambar yabo ta kasa
· Asalin Hausa (2)

Babban Makaloli

Hause

- Gaban Shafin
- Samiya Goma
- Batutuwa
- Takardun Labari
- Cagiya Hausa
- Muhawara Hausa
- Ƙungiyar Hausa
- Yakan Yi Bitar
- Saƙonninku Na Sirri
- Bincike
- Mujallan
- Ma\'ajiyar Takardu
- Ciki
- Shafin Yanar Gizo
- Saukewa
- Tambayoyi Masu Yawa
- Shawarce Mu
- Ajiye Bayanai


Asalin Hausa (2)
 
 
Yankamancin, Mara Labari Da Miskilar Asalin Hausa (2)

Zuriyar Harshen Hausa

Masana ilimin harsuna sun karkasa harsunan duniya zuriya-zuriya. Kowane harshe na duniyar mutane dole da rukunin da yake. A rukunin da ya fito nan ake kirdadon tushensa da tushen masu magana da shi. Masana ilimin harshe sun ce:

"Hausa harshe ne daga cikin zuriyar harsunan Chadi, waɗanda sun kai fiye da harsuna ɗari da ake magana da su a Arewacin Najeriya da Arewacin Kamaru da kuma tsakiyar Chadi."

Daga cikin harsuna iyalan Chadi, Hausa ta fi kowane bazuwa da yawan jama'a da karɓuwa da mamaye ƙasa. Daga cikin fahimtar sanin asalin harshe shi ne a san tarihinsa. Babban muhimmin abu shi ne gano dangantakar harshe da sauran harsunan da suke zuriya/iyali ɗaya. Babu makawa ga mai son sanin tushen Hausa ya yi ƙwaƙƙwaran nazarin harsuna iyalan Chadi. A tsarin ilimin harsuna an ce:

"Idan aka ce harshe (kaza) ɗan iyalan gungun harsuna (kaza) ne, ana son a tabbatar da cewa, a da can baya harshe ɗaya ne kacal daga gare shi ne sauran harsunan zuriyarsa suka tsira."

Abubuwan da ke sa masu magana da harshe su warwatse, harshen ya ragaice, sun haɗa da yaƙe-yaƙe da yunwa da annoba da mulkin mallaka da kuma buƙatar ɗan Adam ta sauya mazauni ko babu dalili. Idan aka duba, sojojin Romawa a kai da kawonsu na yaƙe-yaƙe suka tsirar da harshen su Spanish da French da Italiya da Portuguese da kuma harshen Latin. Paul Newman (1977) ya karkasa harsunan iyalin Chadi kamar haka:

Chadic

‘Wastern Chadic"

A.Hausa da Bale da Kare-Kare da Kanakuru da Angas da Sur da kuma Ron.

B.Bade da Ngizim da Warji da Miya da Sayanci

"Central Chadic"

A.Tera da Bura da Margi da Higi da Mandara da Gisiga da Daba da kuma Ɓacama

Katoko da Musgu da Gidar

"East Chadic"

A.Kera da Samuai da Tumak da kuma Lele

B.Dangala da Mokuku da Sokoro da Masa da Zima sai kuma Lame.

Tun fil'azal Hausa na da tushe na farko cikin harsunan iyalan Chadi. Batun rashin asalin da wadansu ke faɗa bai taso ba. Yadda masana harshe suka daddagi wannan matsalar ba tare da duba zuwa ga wasu muhimman makaman al'ada ba, shi ya haddasa hazo a tarihin aka shiga ƙila-wa-ƙala.

Daddale hasashe-hasashen masana

Daga cikin makaman da masana suke amfani da su akwai na Adabin Baka, akwai na Ilimin Harsuna, akwai na Tarihi, akwai na Siyasa, akwai na Walwala. Lange da takwarorinsa na Daura sun tafi a kan ingancin Tarihihin Bayajida. Paul Newman da Rusell G. Schuch da Greenburgh da takwarorinsu sun tafi a kan mai da hankali ga zuriyar Afirka a ƙyallaro ina Hausa ta fito. Hambali Junju da makamin harshe ya yi amfanin amma a wajen ƙasar Hausa (Masar). Ɗanmasanin Kano, ya haɗo adabi da al'ada, amma a wajen ƙasar Hausa (Habasha). Muhammadu Uba Adamu a sabon aikinsa, tarihi da al'ada ya sa gaba ya je Masar ya yada zango. Mahadi Adamu a makamin tarihinsa a ƙasar Hausa ta yau ya tsaya, kuma a nan yake ganin mun tsira.

A taciyar ƙunshiyar fahimtocinsu, akwai masu ganin a tarihin asalin Hausawa da harshensu dole sai an fita wajen ƙasar Hausa. kashi na biyu na ganin, a dai tsaya a kai na hannu gida, kafin a dawo a kama na dawa, wato a sussuka ɗakar daka shiƙar ɗaka, asalin Bahaushe na nan cikin ƙasar Hausa. Su duka biyu, da sun ba al'ada muhimmanci ga sanin mai ita da ra'ayoyinsu sun yi canjaras a mahaɗa ɗaya.

Biri ya yi kama da mutum

Manyan daulolin ƙasar Hausa wata babbar madafa ce, idan ana zancen asalin Bahaushe da harshensa. Idan ana batu a kan Bahaushe, su ne Hausa. Duk da haka, a tarihin kafuwar wasu daga cikin daulolin yana ƙoƙarin nuna daga wajen ƙasar Hausa waɗanda suka kafa su suka zo. Ga ɗan abin da ya kyautu a harara daga bakin masu abu:

Daular Gobir: Abubuwan da aka samo daga bakunan Gobirawa da masu nazarin tarihinsu suna nuna daga Masar ko Iraƙi ko Makka suka fito. Riwayoyin sun kai biyar.

Daular Zamfara: A tarihihi suna cikin Banza Bakwai, daga cikin daulolin ita kaɗai aka samu cewa, toron dangi ne na Hausawa da sauran ƙabilu 'yan gida.

Daular Kano: Ga alama, tussan kafa tarihinta daga cikin gida ne, amma dogaro ga waƙar Bagauda da masu ruwaito tarihinta suka yi yana nuna ba daga nan suka tsira ba.

Daular Zazzau: Masana tarihi na danganta asalinta da sarautun mata ko Sarauniya Amina. Duk da haka, masarautar daular ta gamin-gambiza ce.

Daular Kabi (Kebbi): A tarihihin suna iƙirari da Ka'aba. Idan aka bi salsalar Kanta da ya ɓalle daga sojojin Askiyya tushenta wajen ƙasar Hausa zai kasance.

Daular Katsina: Bayan tarihihin Bayajida da ya mamaye Daura, birnin Katsina ya keɓantu daga ƙurar guguwar cewa, daga wajen ƙasar Katsina waɗanda suka kafa ta suka fito.

Bincike ya nuna ba dukkan daulolin ƙasar Hausa suka aminta daga wajen ƙasar Hausa suka zo suka kafa ƙasar Hausa ba. A ko'ina suka fito daga cikin Nahiyar Afirka da addininsu suna da makusanciyar dangantaka. Idan aka bi fassarar masana ilimin harsuna 'yan iyali ɗaya ne. Ra'ayoyi da ƙoƙarin danganta Bahause daga wurare masu nisa, musamman Gabas da Yamma, da Gabas Mai nisa, na masu ra'ayin wariyar launin fata ne da ganin 'yan Afirka ba su da tushe.

Dole uwar na ki

Tunanin wannan aiki a nan shi ne, sai an sake lale an koma ga tushen al'amari. Ra'ayoyin cewa daga wajen duniyar Afirka Bahaushe ya ƙaurato ya zo ya kafa ƙasar Hausa raini ne da kushe baƙar fata na 'yan mu kaɗai muka iya. Wannan tunanin nake son a yi tonon silili a ga daga ina ake kirdadon mutum ya fara zama a duniya? Wane ne mutum na farko a duniya? Yaya siffarsa take ta launisa da zatinsa? A tunanin Farfesa Dawin daga birai aka fara, har aka kawo ga mutum na yau. Duk da ɗimbin raunin da ke ga wannan ra'ayi, za mu so mu ji, daga Dawin da 'yan rakiyarsa, shi birin daga wace nahiya ya fito? Ga yadda sahabban Dawin ke hangen amsoshin waɗannan tambayoyin:

"Yanzu kusan kimanin shekara tamanin da biyar (85) da Dawin ya yi hasashen asalin mutum, mun samu wasu tarkacen halittu (ƙasa) na tabbatar da gaskiyar bincikensa. Lallai a Afirka aka samu haƙiƙanin abubuwan da suka rikiɗa suka zama birai har suka zama mutum wanda muka sani a yau. Bugu-da-ƙari, a cikin Afirka ne ayarin da ya ɓarke daga birai wanda a ƙarshe ya koma mutum a Afirka aka same shi. Haka kuma, a Afirka ne aka ƙeƙashi mutum na haƙiƙa daga mutum-mutumi kimanin shekara miliyan biyu da suka shuɗe."

Wannan raba-gardama ita na kira ‘dole uwar na ƙi'. Dalili kuwa shi ne, idan dai hatta masu ganin sun fi kowa zane a duniya sun yarda cewa, a Afirka aka ƙirƙiri mutum, kuma masu kiranmu da sunan birai, su ma sun aminta da cewa, birai ne asalinsu, kuma birin/birai daga wajenmu suka tsira, shi ke nan magana ta ƙare maƙoƙo ya fita a bakin zabiya. Muna da damar mu aje kowane irin ra'ayi ilimin harshe da al'ada da adabi mu shiga kimiyyar tonon ƙasa mu gano a wane wuri ne ake zaton abubuwa suka tsira a Afirka?

Za mu ci gaba idan Allah Ya so.
 
 
 Posted By Aka Sanya A Sunday, September 08 @ 23:09:36 PDT Da MediaHausaTeam
 
 
:-: Go Home :-: Go Top :-:
 
 
 
Comments & Debates :-: التعليقات والمحاورات

 
 
For Your Membership Comments And Registered Debates Please, See Below Or Register Here :-: للحصول على تعليقات عضويتك و مناقشات الأعضاء انظر من فضلك أدناه أو سجّل هنا
 
 
:-: Go Home :-: Go Top :-:
 

Wace Alaka

· Fiye Da Yankamancin, Mara Labari Da Miskilar
· Labari Da MediaHausaTeam


Mai Karanta Labari A Kan Yankamancin, Mara Labari Da Miskilar:
Ko Kasan Daga Ina Aka Gano Maukibi?


Mataki Na Rating

Average Score: 0
Kurioi: 0

Don Allah Ku Kai Ta Biyu, Da Wannan Mataki Na:

Excellent Very Good Good Regular Bad

Hanyoyin


 Firinta Zumunci Firinta Zumunci


Ya Danganta Kanun Labarai

Yankamancin, Mara Labari Da Miskilar

"Asalin Hausa (2)" | Iya Yin/Halitta Lissafin | 0 Lafiyata
Maganar Na Mallakar Takardar Mannawa Ba Ma Da Ke Kula Da Su Natsu.

Lafiyata Wanda Ya Ba Da Yarji Da Kuka Je Ka Diwani
 

 
EsinIslam The Muslim World Portal For Islamics, News, Fatwas, Audios, Videos, Muslim News, Quranic Islamic Articles, Radio, Audio Quran, TV Channels, Fatwa Rulings, Muslim News Newspapers Magazines Headlines Articles Forums Schools, Universities, Colleges, Mosques, Qur'an, Hadith, Sunnah, Fiqh, Prayers, Salat, Fasting Ramadan, Vidoes, Books On EsinIslam.Com And Muxlima.Com

  







:-: Go Home :-: Go Top :-: